Trong sản xuất cơ khí và thi công kết cấu thép, chất lượng mối hàn quyết định trực tiếp đến độ bền – độ an toàn – tuổi thọ công trình. Dưới đây là hướng dẫn kiểm tra mối hàn đơn giản – thực tế – áp dụng ngay tại xưởng.
1. Mối hàn đạt chuẩn là gì?
Mối hàn đạt chuẩn khi đảm bảo 3 yếu tố cốt lõi:
- Ngấu tốt: Kim loại hàn liên kết chắc với vật liệu gốc
- Hình dạng đúng kỹ thuật: Đều, đẹp, không khuyết tật
- Chịu lực đúng thiết kế: Không nứt gãy khi làm việc
* Các loại phụ kiện hổ trợ máy hàn và công dụng
2. Kiểm tra mối hàn bằng mắt thường (Cách nhanh nhất)
Phù hợp cho xưởng cơ khí, công trình dân dụng, gia công kết cấu.
Mối hàn đạt yêu cầu khi:
- Đường hàn liền mạch, đều, không đứt quãng
- Bề mặt không rỗ khí, không nứt, không bắn tóe quá nhiều
- Chiều cao và bề rộng mối hàn phù hợp chiều dày vật liệu
Lỗi thường gặp cần loại bỏ:
- Rỗ khí → hàn thiếu khí bảo vệ / vật liệu bẩn
- Cháy cạnh → dòng hàn quá cao
- Hàn chồng mép, không ngấu → thao tác sai hoặc máy yếu
Ví dụ thực tế: Khung sắt mái che, nếu mối hàn có rỗ khí → sau 6–12 tháng rất dễ gãy tại điểm chịu lực.
3. Kiểm tra độ ngấu của mối hàn
Áp dụng cho kết cấu chịu lực, bệ máy, khung thép.
Cách kiểm tra nhanh tại xưởng:
- Quan sát mặt sau mối hàn (nếu hàn 1 lớp)
- Cắt mẫu test → kiểm tra độ ngấu xuyên
- Dùng búa gõ nhẹ quanh mối hàn: âm thanh đặc = ngấu tốt
Mối hàn không ngấu là nguyên nhân hàng đầu gây nứt gãy khi vận hành.
4. Kiểm tra độ bền cơ học (khi cần độ chính xác cao)
Dùng cho công trình, nhà thép tiền chế, sản phẩm xuất xưởng.
Các phương pháp phổ biến:
- Thử uốn – kéo – va đập
- Siêu âm mối hàn (UT)
- Chụp X-quang mối hàn (RT)
Thường áp dụng tại nhà máy lớn hoặc công trình yêu cầu nghiệm thu kỹ thuật.
5. Yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mối hàn
Muốn mối hàn đạt chuẩn, cần kiểm soát tốt:
- Máy hàn đủ công suất, dòng ổn định
- Que hàn / dây hàn đúng chủng loại
- Bề mặt vật liệu sạch (không dầu, không gỉ)
- Tay nghề thợ hàn & thông số cài đặt đúng
Thực tế: Nhiều xưởng dùng máy hàn yếu → phải tăng dòng → gây cháy cạnh, rỗ khí, mối hàn xấu.
6. Checklist kiểm tra mối hàn nhanh (treo tại xưởng)
- Mối hàn đều – liền – không rỗ
- Không nứt, không cháy cạnh
- Ngấu tốt, không bong xỉ
- Đúng kích thước thiết kế
- Thử tải cơ bản đạt yêu cầu
7. Kết luận
Kiểm tra chất lượng mối hàn không cần phức tạp, nhưng phải đúng cách và đúng tiêu chuẩn.
Làm tốt ngay từ khâu kiểm tra giúp:
- Giảm lỗi bảo hành
- Tăng uy tín xưởng
- Đảm bảo an toàn cho công trình và người sử dụng